May 6, 2006

بورانی لوبیا

این غذا از غذاهای سنتی ارومیه است. ارومیه ای ها با خیلی از صیفی جات بورانی درست می کنند. من این غذا را از مادربزرگ پدری ام که آباجی صدایش می کنیم، یاد گرفتم. یادم می آید وقتی کوچک بودم، آباجی خیلی برایم قصه های ترکی تعریف می کرد. از همه پررنگ تر، قصه های ملانصرالدین خوب یادم می آید و شنگول و منگول و یک قصه دیگر که داستان پیرزنی بود که از دار دنیا فقط یک بز داشت و یک صبح زمستانی بز اش را برای آب خوردن می برد کنار رودخانه. اما از بخت بد پیرزن، پای بز روی یخ کنار رودخانه سُر می خورد و می افتد در رودخانه و غرق می شود. پیرزن به رودخانه شکایت می کند که - از اینجا به بعدش را می خواهم ترکی بنویسم:
آی بوز سَن نه ظالم سَن
بوز دییر:
اگر من ظالم اولسایدیم، گون منی اَریتَمزیدی
آی گون! سن نه ظالم سن
اگر من ظالم اولسایدیم، بولوت منی توتمازیدی
آی بولوت سن نه ظالم سن
اگر من ظالم اولسایدم، یاغیش من نن یاغیش مازیدی
ای یاغیش سن نه ظالم سن
اگر من ظالم اولسایدیم، گُورچین،من نن، گُوَرمَزیدی
آی گُوَرچین، سن نه ظالم سن
اگر من ظالم اولسایدیم، ایَنه، منی یِمَزیدی
آی اینه، سن نه ظالم سن
اگر من ظالم اولسایدیم، قصاب من ایم باشیمی کَسمَزیدی
آی قصاب سن نه ظالم سن
اگر من ظالم اولسایدیم، سیچان من ایم اَتلَریم ای یمزیدی
آی سیچان سن نه ظالم سن
اگر من ظالم اولسایدیم، پیشیه منی توتمازیدی
آی پیشیه سن نه ظالم سن
من ظالم ام ظالم
کرسی اوستی ییلاق ایم
پیلته پیلته ییرم
پیله پیلته سیچرم!!!

هنوز هم هیجانی را که موقع تعریف این قصه - برای بارهای بار - از بازی علت و معلولی اش به من دست می داد را به یاد دارم. مشابه فارسی این قصه را مامان بزرگ مادری ام -مامان جون- برایم تعریف می کرد که اسمش کک به تنور بود. شما کک به تنور را شنیده اید؟


مواد لازم:

لوبیا سبز درشت خرد شده : یک بشقاب غذا خوری
لپه: یک سوم استکان
برنج یا بلغور: یک قاشق غذا خوری
پیاز: یک دانه
نمک و فلفل سیاه و فلفل قرمز و زردچوبه
دو قاشق غذاخوری رب گوجه فرنگی یا یک لیوان آب گوجه فرنگی
ماست : یک استکان
نعناع خشک یا نعناع تازه خرد شده: یک قاشق غذاخوری
سیر : هرچقدر که دوست دارید

پیازها را ریز ریز خرد می کنیم و می ریزیم در قابلمه سرخ شود. لوبیا سبزهای خرد شده را بعد از طلایی شدن پیاز به آن اضافه می کنیم و کمی سرخ می کنیم. لپه را هم می شوریم و می ریزیم توی قابلمه و آب گوجه یا رب را به آن اضافه می کنیم و آخر سر هم یک لیوان در قابلمه می ریزیم . اگر به جای آب گوجه از رب استفاده کردیم، یک لیوان آب بیشتر بریزیم بهتر است. حدود نیم ساعت طول می کشد تا همه مواد بپزند. وقتی که لوبیا و لپه پخت، برنج یا بلغور را داخل قابلمه می ریزیم و پنج دقیقه صبر می کنیم تا غذا لعاب دار شود. این خوراک نباید خیلی آب دار باشد. بنابراین اگر در قابلمه را باز کردید و دیدید که غذا هنوز کلی آب دارد، صبر کنید تا آب اضافه تبخیر شود. وقتی برنج هم پخت، زیر قابلمه را خاموش کنید و نعناغ خشک یا تازه و خرد شده را به قابلمه اضافه کنید.
ما این غذا را با ماست و سیر می خوریم و نعناع خشک را داخل ماست و سیر هم اضافه می کنیم. اگر اهل سیرخوردن هستید، بهتان پیشنهاد می کنم، شما هم با ماست و سیر امتحان کنید. اگرنه که همینطوری بدون ماست و سیر هم خوشمزه است.